Hüseyin Bolt Nereye Koşuyor? [Kansu Yıldırım]

kampfplatz 1:1

Eylül 2012




2012 Londra Olimpiyatlarının tanıtımı,  “Olimpiyatların ruhunun” evrenselliğine yapılacak bir vurgu yerine, bir kredi kartının muktedirliği üzerine kuruldu. Televizyonlarda Jamaikalı dünya rekorları sahibi atlet Usain Bolt’lu kredi kartı reklamlarına yer verildi. Reklamda Bolt, yarışmaya yetişmek için zamanla yarışıyor; köprüleri aşıyor, arabaların üzerinden atlıyor; tıpkı yarışlardaki gibi olanca kuvvetiyle koşuyor; bir yandan alışveriş mağazalarına girerek söz konusu kredi kartı ile zaman kaybetmeden çeşitli ürünler satın alıyor. İlk bakışta masumane gelebilecek bu reklamda dünyanın en hızlı insanının kullanılması tesadüfî değil. Çünkü reklamda sporcu bir figürün sahip olduğu bir özellik aracılığıyla bir “ihtiyacın” önemi özel olarak vurgulanıyor: Küresel kapitalist sistem, konjonktürel olarak, sermaye birikimi ve sermayenin dolaşımı ihtiyaçları için “zamanı” yenmek zorundadır. Zaman, sermayenin dolaşımının ve meta-para sirkülasyonunun önündeki başlıca engellerdendir; örneğin, “vakit, nakittir” sözüyle, her geçen saniyede paranın değerinin azalabileceği, buna bağlı olarak kar oranlarında bir azalma yaşanabileceği tedirginliğinin ifade edildiği üzere... Bundan dolayı sermaye fraksiyonları için zamanı yenebilmenin ve/veya zamandan tasarruf edebilmenin tek yolu, mekân dolayımıdır.


Marx Grundrisse’de sermayenin dolaşımını anlatırken “zaman tasarrufunun” ekonomideki rolünü serimler.  Sermaye hareketinin zamanı aşarak farklı mekânlara yayılması, toplumsal hayattaki ilişkileri “parasallaştırır” - ilişki biçimlerinde temel ölçüt “para değeri” haline gelir. Ama değerin özünün toplumsal olarak gerekli emek-zaman tarafından oluşturulduğunu biliyorsak, sermayenin mekânsal yayılmalarının arkasındaki nedenleri de anlayabiliriz. Konuyla ilgili Harvey’in Sermayeye Sınırlar’da belirttiği ilk husus, sermayenin bir süreç olduğudur. Sermayenin varlık sebebi, sömürü koşullarının mevcudiyetidir. Sömürü kavramının bağlamını canlı emek (insanlar) teşkil eder. Bu yüzden sermaye, gerek pazar payını maksimize etmek, gerekse toplumsal hayatta meta üretimi süreciyle yeniden üretimini gerçekleştirmek zorundadır. Değişik her coğrafya, yeniden üretiminin garantisidir. İlk hususla bağlantılı olarak ikinci hususta, zamanı aşma çabaları, (fiber optik ağlar gibi) enformasyon ve (konteynırizasyon gibi)  lojistik teknolojilerinin gelişkinliğine bağlıdır. İşte bu yüzden Usain Bolt’un dünyanın en süratli insanı olarak, uzamzaman fark etmeksizin her yerde aynı şekilde işleyebilen ve sermayeye azami dolaşım hızı kazandıran bir kredi kartıyla anıştırılmaktadır. Bolt’un taşıyıcısı olduğu hız, sermayenin abu hayatlarındandır.